Zaloguj się

Łukasz Smyrski, Między władzą spojrzenia a praktyką. Antropologia krajobrazu

Antropologia
28
PLN
Łukasz Smyrski, Między władzą spojrzenia a praktyką. Antropologia krajobrazu
Smyrski, Od władzy spojrzenia_400.jpg
  • nowość
in_stock
Dostępność:
średnia ilość
Cena: 28,00 zł
Cena netto: 26,67 zł
Cena w innych sklepach: 37,00 zł
szt.

Dla Urianchajów Ałtaj jest nie tylko „zwyczajnym” miejscem zamieszkania, ale także potężną siłą przenikającą ludzkie życie. Ludzie, którzy żyją w Ałtaju na co dzień, po imieniu nazywają każdą rzekę, górę, jezioro czy dolinę. Swoją obecnością nadali mu wymiar duchowy. Zawierzyli górom kości swoich przodków, a błękitnemu niebu los potomków. W ten sposób w ciągu wieków wytworzył się szczególny dialog, w którym ludzie i Ałtaj uczestniczą na równych prawach.

Czym jest krajobraz?

Dla outsidera krajobraz jest tożsamy przede wszystkim z określonym widokiem i stanem, jaki wywołuje. Dla insidera jest złożonym procesem życiowym, opartym na doświadczeniu, lokalnej wiedzy i miejscowych sposobach działania. Krajobraz insidera nie jest chwilowym efektem, obrazem uchwyconym przez spojrzenie, ale obejmuje całość praktyki życiowej wynikającej z mieszkania w danym środowisku. Nie jest zapisem piktograficznym, ale społecznym procesem tworzenia się złożonych i różnorodnych relacji między ludźmi, ziemią, środowiskiem, podmiotami nie-ludzkimi, wynikającym z doświadczeń życiowych i działalności jednostek.

Książka ilustrowana kolorowymi fotografiami krajobrazu mongolskiego

Rok wydania: 2018
Wydanie pierwsze
Format 138 x 220 mm
Liczba stron: 416
Oprawa broszurowa
ISBN 978-83-64363-92-4
Cena katalogowa 37 zł
Projekt okładki i stron tytułowych: Ireneusz Sakowski
 

Spis treści

 

Podziękowania / 9
Wprowadzenie /11
 
Część I
INTERDYSCYPLINARNE STUDIA NAD KRAJOBRAZEM. INSPIRACJE I POLEMIKI
 
Rozdział 1
W stronę estetyki i historii sztuki. Krytyka wizualnego dyskursu krajobrazu /35
Estetyka i wizualny charakter krajobrazu. Władza spojrzenia/ 37
Malarstwo pejzażowe /48
Porządek i kontrola. Perspektywa insidera i outsidera/ 51
Krajobraz jako narzędzie badania procesów /54
 
Rozdział 2
Wokół fizjografii i idei. Krajobraz w geografii /62
Geografia — między przyrodoznawstwem a naukami społecznymi. Zwrotność geografii i antropologii /63
Morfologia krajobrazu /73
Idea krajobrazu /78
 
Rozdział 3
Archeologie krajobrazu. W kierunku fenomenologii i poststrukturalizmu /86
Nowa archeologia /87
Krytyka nowej archeologii. W stronę archeologii postprocesualnej /91
Na pograniczu archeologii i antropologii /98
Fenomenologia krajobrazu /102
 
Część II
ANTROPOLOGIA KRAJOBRAZU. KONTEKSTY BADAWCZE
 
Rozdział 4
Krajobraz jako środowisko. „Neutralność” krajobrazu i perspektywa outsidera /117
Krajobraz a trajektoria antropologii. Prolegomena /117
Krajobraz jako rama konwencjonalna w monografiach etnograficznych /122
Rozdział 5
Perspektywy lokalne w badaniach krajobrazu /132
Perspektywa emiczna w postrzeganiu krajobrazu /132
Poza dychotomią natura–kultura. Teoria komplementarności Kirsten Hastrup/139
Krajobraz jako proces. Teoria bezpośredniego postrzegania Tima Ingolda /145
Perspektywa zamieszkiwania /151
 
Rozdział 6
Kolonializm a badania krajobrazu /157
„Zachodnie” spojrzenie i europocentryczne podejście do krajobrazu /157
Mapy, krajobrazy i kontrola przestrzeni /162
Historia imperialna i przestrzenna. Kolonizacja Australii /167
Krajobraz a etnografia Aborygenów /169
Czas Snu a współczesność. Krajobraz, ziemia i przodkowie klanowi /172
Procesy dekolonizacyjne /176
Archeologia i krajobraz w kontekście dekolonizacji /184
 
Część III
ETNOGRAFIA KRAJOBRAZU
 
Rozdział 7
Bajgal’ a zachodnie pojęcie środowiska. Krajobraz w Mongolii /199
Przyroda — środowisko — krajobraz /200
Bajgal’ i ekologia zmysłowa /213
Teoretyczne ujęcia krajobrazu w Mongolii /219
 
Rozdział 8
Urianchajowie. Kontekst historyczny i miejsce badań / 224
Tło historyczne /225
W terenie /231
 
Rozdział 9
Lokalne konceptualizacje Ałtaju. W stronę etnografii krajobrazu /244
Holistyczny wymiar Ałtaju. Altaj Delchij i Trzynaście Ałtajów /244
Ontologia Altaj Delchij /254
Materialne reprezentacje Ałtaju /265
Ałtaj w eposie urianchajskim /276
 
Rozdział 10
Relacje ludzi z ziemią. Życie w obrębie nutagu /284
Siła törsön nugatu /287
Praktyka życiowa a unasan nutag /293
Z dala od nugatu /297
 
Rozdział 11
Ludzie i góry w granicach nutagu /305
Lokalna geografia doliny Sziwrin Gol /306
Góra Chaldzan Burugtej /311
 
Rozdział 12
Praktyki koczowania w kontekście stanowienia krajobrazu /326
Krajobraz a praktyczna sfera życia /327
Doroczny rytm koczowania w nugatu /331
Dobre miejsce. Jurty a krajobraz /342
Ofiary tachilga w kontekście stanowienia krajobrazu. Potencjalność krajobrazu / 349
Zbiorowe składanie ofiar w somonie Duut /352
 
Zakończenie / 361
 
Bibliografia /369
Słowniczek wybranych terminów mongolskich /386
Indeks pojęć, nazw geograficznych i etnicznych /389
Indeks osób /403
Wykaz ilustracji /408
Contents /410

 

Zakończenie

(fragmenty)

Krajobraz jest pojęciem niejednoznacznym i nieprecyzyjnym, przez co pozycjonuje się je na granicy nauki, sztuki i wiedzy potocznej. Przez lata był utożsamiany z postrzeganiem wzrokowym i ze specyficznymi sposobami przedstawiania i reprezentacji. Powszechnie kojarzy się z widokiem lub kontemplacją obrazów — wiąże się więc nierozerwalnie z patrzeniem. Krajobraz oglądany w konkretnym miejscu geograficznym (np. na wycieczce w górach) czy też w galerii malarstwa może wywoływać określone emocje — zadowolenie, radość, wolność, ale również nostalgię, sentyment czy niepokój. W prezentowanej książce nie zajmowałem się optycznym sensem krajobrazu, ale pokazałem jego społeczny, procesualny charakter. […]

Krajobraz w Mongolii można potraktować dwojako. Z jednej strony jako rzeczywistą, zróżnicowaną fizjograficznie powierzchnię, na której widoczne są oznaki ludzkiej działalności ekonomicznej i rytualnej. Góry, pastwiska, jurty, stada zwierząt, kopce owoo — wszystkie one należą do pejzażu Mongolii, powielanego i upowszechnianego przez środki masowego przekazu, kulturę popularną i sztukę — są ikonicznymi elementami landszaftu narodowego. Jest to jednak perspektywa charakterystyczna dla niezaangażowanego outsidera, który krajobraz będzie postrzegał za pośrednictwem spojrzenia. Optyka łącząca krajobraz ze spojrzeniem jest charakterystyczna przede wszystkim dla osób przybywających do Mongolii.

Kluczowe dla antropologicznej koncepcji krajobrazu jest drugie rozumienie, charakterystyczne dla perspektywy zamieszkujących insiderów i wiążące się z procesem życiowym i praktykami życia codziennego. Przedmiotem moich badań były lokalne konceptualizacje wynikające z miejscowych sposobów działania i zamieszkiwania konkretnego obszaru. W tej perspektywie krajobraz wiąże się zarówno z rozmaitymi aktywnościami (np. wędrowaniem ze stadami), jak i pojęciami, takimi jak: bajgal’, Altaj Delchij czy nutag, w obrębie których wzajemnie oddziałują na siebie podmioty ludzkie i nie-ludzkie. Każde miejsce związane z życiem konkretnego człowieka wiąże się z charakterystyką jakościową, naznaczoną osobistym doświadczeniem jednostki mieszkającej w danej przestrzeni. […]

Zasadniczą część książki wypełnia etnograficzny opis (mam nadzieję, że odpowiednio gęsty) krajobrazu w Mongolii. Badania prowadziłem wśród pasterzy urianchajskich w Ałtaju Mongolskim. Przede wszystkim interesowało mnie, w jaki sposób pasterze działają w krajobrazie, w jaki sposób się w nim poruszają, jak wchodzą w relacje z podmiotami nie-ludzkimi — górami, duchami opiekunami miejsc i ziemią. Obserwowałem, jak praktyki przestrzenne związane z koczowaniem i życiem w górach tworzyły lokalne krajobrazy. […]

Krajobraz nie istnieje obiektywnie, tworzą go jednostki wchodząc w relacje z poszczególnymi obiektami przyrody. Tym samym stanowią go, pozostawiając w nim ślady swojej działalności. Mam przekonanie, że etnograficzny sens krajobrazu musi uwzględniać lokalne praktyki i style życia. Z tego względu powoływałem się na aspekty codzienności, które wiążą się z zamieszkiwaniem. […] traktowałem krajobraz jako świat ludzi, którzy żyją w nim, pracują i trwają w relacjach z innymi podmiotami: nie pozostają na zewnątrz krajobrazu, ale są jego częścią, podobnie jak krajobraz staje się ich częścią. Taki sposób życia tworzy szczególny rodzaj wiedzy opartej na znajomości rzeczy i możliwości partnerskiego czerpania z potencjałów oferowanych przez przyrodę.

Opinie o produkcie (0)

* - Pole wymagane

Koszyk

produktów: 0

wartość: 0,00 zł

przejdź do koszyka »

Newsletter

Podaj swój adres e-mail, jeżeli chcesz otrzymywać informacje o nowościach i promocjach.

Cenniki do pobrania

Sklep jest w trybie podglądu
Sklep internetowy Shoper.pl