Zaloguj się

Ossowski z perspektywy półwiecza

Socjologia
21
PLN
Ossowski z perspektywy półwiecza
in_stock
Dostępność:
na wyczerpaniu
Cena: 21,00 zł
Cena netto: 20,00 zł
Cena w innych sklepach: 29,00 zł
szt.

Przygotował Antoni Sułek

Stanisław Ossowski (1897-1963) dla jednych, już nielicznych socjologów polskich jest wciąż Nauczycielem, dla innych bohaterem przekazanej im legendy, a dla większości - autorem ważnych książek, czytanych lub coraz częściej tylko znanych. Ważniejsze niż miejsce, które Ossowski zajmuje w intelektualnych autobiografiach socjologów i w ich zbiorowej wyobraźni, jest jego miejsce w samej socjologii. Jego koncepcje i wpływy obecne są w dzisiejszym zasobie wiedzy i idei socjologicznych, w języku i myśleniu socjologów oraz w pojmowaniu granic, standardów, powołania i etosu nauki o społeczeństwie. O tym jest ta książka, przygotowana przez Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego w pięćdziesiątą rocznicę śmierci Ossowskiego.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Antoni Sułek

Rok wydania: 2014

Wydanie pierwsze
Format 130x 208 mm
Liczba stron: 304
Oprawa miękka
ISBN 978-83-64363-18-4
Cena katalogowa 29 zł
Projekt okładki i stron tytułowych Ireneusz Sakowski


Spis treści

Wstęp (Antoni Sułek) / 7

Część I. FUNDAMENTY

Jan Szymczyk, Elementy ontologii społecznej w ujęciu Stanisława Ossowskiego / 15

Jakub Bazyli Motrenko, Wiedza ogólna, wiedza szczególna. Horyzont poznania socjologicznego w koncepcji Ossowskiego / 52

 Anna Matuchniak-Krasuska, Estetyka i socjologia sztuki Stanisława Ossowskiego. Ilustracje „U podstaw estetyki”– studium wartości artystycznych / 79
 
 Cześć II. STRUKTURY
 
Henryk Domański, Na co można było sobie pozwolić w analizach nad strukturą klasową? / 117
 
 Michał Łuczewski, Rzeczownik, przymiotnik, krew. Teoria narodu Ossowskiego / 142
 
 Krystyna Skarżyńska, Jednostka w relacjach z innymi: tezy Ossowskiego w świetle empirycznej psychologii społecznej / 159
 

Cześć III. KONTYNUACJE

Ireneusz Krzemiński, Aksjologia społeczna Ossowskiego w świetle doświadczeń półwiecza / 179

Róża Sułek, Promieniowanie Stanisława Ossowskiego / 208

 Aneks
 Mirosław Chałubiński, The sociological ideas of Stanisław Ossowski / 245
 Ossowski in translations / 280
 Stanislaw Ossowski: from the perspective of half a century (Jakub Bazyli Motrenko) / 282
 O autorach / 289
 Indeks osób / 291
 

Wstęp

Stanisław Ossowski (1897–1963) dla jednych, już najzupełniej nielicznych socjologów polskich jest wciąż Nauczycielem, dla innych bohaterem przekazanej im legendy naukowej, a dla większości autorem ważnych książek, czytanych lub coraz częściej tylko znanych, ale zawsze takich, na które warto się powoływać. Ważniejsze niż miejsce, które Ossowski zajmuje w autobiografiach socjologów i w zbiorowej wyobraźni społeczności socjologicznej, jest miejsce Ossowskiego w samej socjologii – obecność jego koncepcji i wpływów w dzisiejszym korpusie wiedzy i idei socjologicznych, w języku i myśleniu socjologów oraz w pojmowaniu granic, standardów, powołania i etosu nauki o społeczeństwie. Temu była poświęcona konferencja „Ossowski. Z perspektywy półwiecza”, która odbyła się w pięćdziesiątą rocznicę śmierci Osowskiego 15 listopada 2013 roku na Uniwersytecie Warszawskim; zorganizował ją Instytut Socjologii UW.

 
Konferencja była też elementem rozpoczynających się obchodów jubileuszu dwóchsetlecia Uniwersytetu Warszawskiego. Stanisław Ossowski jest ikoną socjologii nie tylko polskiej, ale i uniwersyteckiej. Jako jeden z pierwszych przybył w 1915 roku z „prowincji” do Warszawy, by pojawić się przed bramą odrodzonego Uniwersytetu. W roku 1924 uzyskał tu doktorat z filozofii, a w 1933 – habilitację z estetyki, w 1936 rozszerzoną na socjologię. Była to pierwsza i jedyna przed wojną habilitacja z socjologii na Uniwersytecie Warszawskim. Był Ossowski pierwszym uniwersyteckim socjologiem, który sam był wychowankiem Uniwersytetu. W okupowanej Warszawie napisał (zaginioną) monografię o narodzie i książkę z zagadnień psychologii społecznej. Po wojnie, po roku pracy w Łodzi, wrócił do Warszawy i objął Katedrę Socjologii II. Do momentu likwidacji przez władze komunistyczne uniwersyteckiej socjologii na początku lat pięćdziesiątych XX wieku Ossowski był jej czołową postacią. Jego seminarium przyciągało studentów z całego Uniwersytetu, do 1953 roku prace magisterskie napisała u niego ponad połowa studentów socjologii, wypromował też troje doktorów. Z Zakładem Badań Społecznych Osowski prowadził w wielu miejscach kraju badania terenowe. Odsunięty od nauczania, napisał Strukturę klasową w społecznej świadomości, wraz z Marią Ossowską prowadzili w domu seminarium dla swojego kręgu. Po Październiku’56 i restytucji socjologii Ossowski wrócił na Uniwersytet i objął ponownie Katedrę Socjologii. Zainicjował powołanie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego i był jego pierwszym przewodniczącym; był też wiceprezydentem ISA, Międzynarodowego Stowarzyszenia Socjologicznego (1959–1962). W tych też latach napisał O osobliwościach nauk społecznych (1962), najważniejszą książkę o socjologii powstałą w Polsce od wojny.Ossowski wywarł znaczny wpływ na myślenie o nauce i powinnościach uczonych w naukach humanistycznych, był też autorytetem społecznym.
 
Stanisław Ossowski zmarł w opinii wielkości. Wciągu pięćdziesięciu lat, jakie upłynęły od tego czasu, odbyło się w Polsce wiele spotkań poświęconych jego ideom i twórczości. W 1973 roku, „w 10 rocznicę zgonu”, Polskie Towarzystwo Socjologiczne zorganizowało konferencję „Pamięci Stanisława Ossowskiego” z referatami Stefana Nowaka, Jana Strzeleckiego, Edmunda Mokrzyckiego, Stanisława Tyrowicza i Jakuba Karpińskiego, poprzedzonymi słowem Jerzego Szackiego1. Na sesji PTS w 1983 roku o Ossowskim mówili ponownie Nowak i Strzelecki, a także Janusz Ziółkowski, Antonina Kłoskowska, Janusz Goćkowski i Michał Pohoski; na sesję przyszło około dwustu osób2. W 1997 roku w Gdańsku odbyło się sympozjum „Poznawcza i praktyczna ważność wątków politycznych w pracach Marii i Stanisława Ossowskich”3. W roku 2003 socjologowie z Zielonej Góry zorganizowali imponującą konferencję „Koncepcje socjologiczne Stanisława Ossowskiego a teoretyczne i praktyczne zagadnienia współczesności”4. Na koniec, w październiku 2013 roku w Lipnie na Ziemi Dobrzyńskiej, miejscu urodzenia Ossowskiego, odbyła się sesja „Ojczyzna prywatna Władysława i Stanisława Ossowskich”, zorganizowana przez socjologów toruńskich i władze lokalne; referaty wygłosili Róża Sułek i Mirosław Chałubiński5. Były to tylko najważniejsze ze spotkań poświęconych Ossowskiemu.
 
Zadaniem konferencji na Uniwersytecie Warszawskim w 2013 roku było: 1) ocenić nowatorstwo Ossowskiego w różnych dziedzinach nauk społecznych i socjologii; 2) pokazać wpływ Ossowskiego na socjologię i nauki humanistyczne; oraz 3) spojrzeć na dzieło Ossowskiego z perspektywy dzisiejszej, z perspektywy półwiecza.
 
Tym samym konferencja miała mieć – i miała – przede wszystkim cel analityczny, a nie reminiscencyjny, rocznica była okazją do spotkania, a nie jego powodem. O przygotowanie referatów zostali poproszeni uznani badacze z dziedzin, które uprawiał Ossowski, ale także badacze z pokolenia dopiero wstępującego do nauki, dzięki czemu można było zobaczyć, jak Ossowski jest odczytywany przez socjologów formowanych przez nowe doświadczenia społeczne i prądy umysłowe. W obu wypadkach szukano autorów, którzy jeszcze nie pisali o Ossowskim, lub takich, którzy wprawdzie pisali, ale ich teksty nie stały się szerzej znane. Szukano ich także poza Uniwersytetem Warszawskim i poza Warszawą. Ta strategia okazała się owocna – wygłoszone referaty przyniosły interpretacje nowe lub nieznane. Kolejne referaty dotyczyły różnych obszarów zainteresowań Ossowskiego: ontologii społecznej, metodologii, aksjologii społecznej, estetyki, psychologii społecznej, rozważań o narodzie i strukturze społecznej. Ponieważ dorobek Ossowskiego został już w latach sześćdziesiątych wzorowo wydany (przez PWN) w postaci sześciu tematycznych tomów, referaty te były zarazem komentarzami do kolejnych tomów Dzieł, napisanymi prawie pół wieku po ich ukazaniu się.
 
Częścią konferencji była wystawa książek (przygotowana przez Różę Sułek); można było zobaczyć rzadkie wydania prac samego Ossowskiego oraz książki innych autorów z dedykacjami dla Ossowskiego. Dedykacje te pokazują, w jak ważnej sieci naukowej tkwił Ossowski i jak istotnym był jej węzłem.
 
Na konferencję przyszło wiele osób, choć raczej z pokolenia starszego niż młodszego; było wśród nich kilka, które znały Ossowskiego osobiście, w tym jego magistrantka (Maria Ofierska) i współautorka badań nad studentami Warszawy (Barbara Wilska-Duszyńska). Spotkanie otworzyła prorektor UW Anna Giza, socjolog – przedstawiła Ossowskiego jako potrzebny dziś wzór uczonego interdyscyplinarnego. Konferencja była bezpretensjonalna, a atmosfera wspaniała, przypominająca złote lata warszawskiego środowiska socjologicznego. Tom niniejszy zawiera z reguły rozbudowane referaty z konferencji. Są one ułożone w takiej kolejności, w jakiej zostały wygłoszone.
 
Ossowski był uczonym, który swoją twórczością ogarniał tyle dziedzin socjologii, że stworzył cały gmach wiedzy. Pracował u podstaw nauk społecznych i humanistyki, pierwsza cześć tomu poświęcona jest więc fundamentom tej budowli. Jan Szymczyk pisze o ontologii, koncepcji rzeczywistości społecznej u Ossowskiego. Choć Ossowski nie wyłożył swojej teorii bytu społecznego w dziele specjalnie jej poświęconym, to autor  – w panoramicznym tekście – wydobywa ją z całej jego twórczości i pokazuje jej „nowatorstwo, aktualność i wypływ na innych”. Odnosi ją do koncepcji żywych w czasach zarówno Ossowskiego, jak i nam współczesnych. U Ossowskiego rzeczywistość społeczna jest „światem ludzkich kreacji”.
 
O metodologii Ossowskiego, jego teorii poznania socjologicznego pisze Jakub Bazyli Motrenko, najmłodszy z autorów. Poddał on analizie jego „osobliwości nauk społecznych” i skupił się na jednej, ale najważniejszej z nich – swoistym charakterze praw socjologicznych. Szczegółowy namysł doprowadził go do ogólnego wniosku, że „horyzont poznania socjologicznego [u Ossowskiego] jest szerszy, niż może się początkowo wydawać”. Ujęcie przez Ossowskiego wartości estetycznych jest przedmiotem rozważań Anny Matuchniak-Krasuskiej. Autorka pokazuje miejsce Ossowskiego w socjologii sztuki i miejsce socjologii sztuki w twórczości Ossowskiego. W oryginalny sposób przedstawia jego pojmowanie piękna i analizy środków wyrazu artystycznego: swoje rozważania oparła nie na tym, co Ossowski napisał, lecz na tym, co pokazał – na ilustracjach do dzieła U podstaw estetyki.
 
Przedmiotem drugiej części tomu jest sam gmach wiedzy, analiza struktur społeczeństwa, którą można znaleźć w pismach Ossowskiego.
 
Henryk Domański pokazuje szczególne cechy pozostawionych przez Ossowskiego analiz struktury społecznej – najważniejszą jest ich wielowymiarowość. Odpowiada też na pytanie, do analizy jakich problemów możemy dziś wykorzystać twórczość Ossowskiego. Te problemy to: zanikanie struktury klasowej, eliminowanie uproszczeń teorii Marksowskiej i obecność podziałów klasowych w społeczeństwie komunistycznym.
 
Michał Łuczewski wydobył z pism Ossowskiego jego koncepcję narodu jako „grupy ideologicznej”, społecznie skonstruowanej i nadał nowy sens pojęciu „ojczyzna ideologiczna”. Pokazał, że pojęcie ideologii dostarcza klucza do „narodoznawstwa” Ossowskiego i otwiera nowe perspektywy: pozwala badać reprezentacje ideologii narodowej i jej mobilizującą siłę, analizować interakcje między podmiotami, które tę ideologię wyrażają, a także między jednostkami, które ją przyswajają.
 
Krystyna Skarżyńska wybrała wiązki zagadnień, które są centralne i dla twórczości Ossowskiego, i dla współczesnej psychologii społecznej. Są to problemy roli jednostki, jej wyobraźni i przekonań w społeczeństwie; Źródeł wartości i ich rodzajów; znaczenia procesów samoregulacji i społecznego lustra dla sposobu funkcjonowania jednostki; zdolności do współodczuwania z innymi ludźmi i powodów jej ograniczeń. Autorka pokazuje, że ujęcia tych problemów przez Ossowskiego mają charakter prekursorski, a jego „humanistyczna wiara w człowieka” wciąż może inspirować.
 
Trzecia część tomu, poświęcona kontynuacjom, skupiona jest na oddziaływaniu idei społecznych Ossowskiego oraz wpływie, jaki wywarł on na socjologię w Polsce.
 
Ireneusz Krzemiński spojrzał z perspektywy ostatniego półwiecza na aksjologię i naczelne idee społeczne Ossowskiego. Podkreśla aktualność sformułowanych przez niego moralnych postulatów uprawiania nauki, wydobywa z jego pism koncepcję natury ludzkiej i ukazuje ją jako fundament jego projektu „ładu porozumień zbiorowych” oraz całej organizacji życia społecznego; rysuje też możliwości wykorzystania idei Ossowskiego do rozumienia dzisiejszych ruchów społecznych i do planowania społecznego.
 
Na koniec, w źródłowej pracy Promieniowanie Stanisława Ossowskiego Róża Sułek pokazuje, jak Ossowski wpłynął na socjologię przez tworzenie i utrzymywanie ciągłości instytucji naukowych,pracę nauczycielską i, w okresie stalinizacji nauki w Polsce,przez postawę niezłomną. Zasadniczą rolę autorka przypisuje jego seminariom, na nich i wokół nich uformował się krąg „ossowszczyków”, którzy wywarli wpływ sięgający daleko poza mury Uniwersytetu i opłotki dyscypliny. Praca jest „próbą pokazania,co może zrobić człowiek, jeśli żyje z zadaniem”.
 
W tomie ukazano fundamentalny walor dzieła Ossowskiego, które wciąż pozwala budować wyobraźnię socjologiczną, rozumieć swoistość przedmiotu i metody nauk społecznych, jest rezerwuarem błyskotliwych hipotez oraz podkreśla konieczność kształtowania etosu socjologa.
 
Na świecie twórczość Stanisława Ossowskiego dziś jest już mało znana. Z myślą o zagranicznych odbiorcach tej książki dodano więc w niej aneks. Przedrukowano w nim artykuł Mirosława Chałubińskiego The sociological ideas of Stanisław Ossowski, wydrukowany w „Journal of Classical Sociology” (2006), oraz zamieszczono wykaz prac Ossowskiego wydanych po angielsku i, jeśli nie były wydane w tym języku, w innych językach międzynarodowych. Załączono też, napisane przez Jakuba Bazylego Motrenkę analityczne sprawozdanie z konferencji, drukowane uprzednio w „Polish Sociological Review” (2013, nr 4) – może ono stanowić summary tego tomu.

  Antoni Sułek

 

11 Referat Nowaka „Stanisław Ossowski as a sociologist” ukazał się „Polish Sociological Bulletin” 1974, nr 2, referat Mokrzyckiego „Ossowskiego koncepcja nauk społecznych” w „Studiach Filozoficznych” 1974, nr 3, a Karpińskiego „Ossowskiego psychologia społeczna” w „Więzi” 1974, nr 2.
 
22 Zob. sprawozdania w „Informacji Bieżącej” PTS 1983 [nr 2] i w „Kronice Warszawy” 1984, nr 2. Referat Strzeleckiego „Czwarty typ ładu społecznego u Stanisława Ossowskiego a doświadczenia współczesne” wydrukowała „Więź” 1984, nr 11–12, a referat Kłoskowskiej „Stanisław Ossowski jako socjolog\ sztuki” – „Kultura i Społeczeństwo” 1983, nr 4, tamże słowo wstępne Ziółkowskiego.
 
33 Zob. Wątki polityczne w pracach Marii i Stanisława Ossowskich, Olgierd Sochacki (red.), Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Gdańsk 1999.
 
44 Zob. Koncepcje socjologiczne Stanisława Ossowskiego a teoretyczne i praktyczne zagadnienia współczesności, Mirosław Chałubiński i in. (red.), WydawnictwoAdam Marszałek, Toruń 2004.
 
55 Zob. sprawozdanie z sesji i referat Chałubińskiego „Legenda Stanisława Ossowskiego” w toruńskich „Rocznikach Historii Socjologii” 2013, t. 3.
 

Stanisław Ossowski: from the Perspective of Half a Century

(The Institute of Sociology of the University of Warsaw, 15 November 2013)

Every local field of study has its founders and classics: the authors of paradigmatic studies—empirical and theoretical— which gave rise to research programmes, formulating new methodologies, and shaping the social ethos of scholars. One of the key figures in post-war Polish sociology was Stanisław Ossowski (1897–1963).On the occasion of the 50th anniversary of his death, on 15 November in Warsaw, a conference was held entitled ‘Ossowski: from the Perspective of Half a Century’. The organizers from the Institute of Sociology of the University of Warsaw posed three questions to the speakers: 1) What was Ossowski’s influence on sociology and the humanities? 2) In what way was Stanisław Ossowski innovative? and 3)What are his achievements from today’s perspective? In this way, the conference’s aim was primarily analytical, and not a matter of reminiscences (Antoni Sułek).

 
Succeeding papers constituted a commentary on various of Ossowski’s areas of interest: methodology, social axiology, aesthetics, social psychology, considerations about the nation and social structure. The point of departure was a reference to the social science and humanities foundations established by Ossowski: Ontology (Jan Szymczyk, the Catholic University of Lublin), epistemology of social science (Jakub Bazyli Motrenko, University of Warsaw), and aesthetics (Anna Matuchniak-Krasuska, University of Łódź). Next, analysis were conducted of the ways of problematizing structures: Social (Henryk Domański, the Polish Academy of Sciences), national (Michał Łuczewski, University of Warsaw) and psychological (Krystyna Skarżyńska, Polish Academy of Sciences). Finally, the continuation of Ossowski’s work was shown—both by students and readers who, using Ossowski’s own notions, constitute relatively isolated system of events originating with Ossowski himself (Róża Sułek, Antoni Sułek, University of Warsaw), as well as with the social values he postulated (Ireneusz Krzemiński, University of Warsaw). The organizers asked scholars of various generationsto prepare talks—including the generation that is just emerging in sociology—in order to see how Ossowski is received by sociologists formed by new social experiences and trends of thought.
Stanisław Ossowski had a major influence on the formation of the first post-war generation of social researchers. Through theoretical, methodological, and empirical work, he set the standards and the language of the discipline for many years. This was a sociology that combined a humanist approach with refined logical and empirical standards. Ossowski was a central figure of Polish sociology at the time, a discipline that was then only in the initial stages of its institutional development. Thanks to engagement in the practical side of academic life (among other matters, he conducted three important post-war Warsaw seminars; until 1953, when sociology as an independent discipline was abolished, he supervised over half of the 83 master’s degrees in sociology that were awarded at the University of Warsaw, and 3 out of 5 doctoral degrees). He created a favourable atmosphere for young sociology students and stimulated their intellectual development (Róża Sułek). Aside from Florian Znaniecki, it would seem that Ossowski was the sole Polish sociologist to have had a group of students who were usually described by his name—Ossowski-ites (Antoni Sułek). Ossowski’s group crossed the boundaries of disciplines and Warsaw circles (Róża Sułek) and was methodologically varied: some pursued the idea of a positivist sociology, others a humanist one (Antoni Sułek). An understanding of the heritage of this scholar produces a deeper insight into the history of Polish sociology in general.
Although Ossowski’s aim was not to create a synthetic theory (as a student and representative of the Lvov-Warsaw School he valued scrupulous analysis over synthesis) he yet had a wide view and understanding of what was occurring in the social sciences of his times. This found expression in his essay style, in which he more than once took refuge, mingling his erudition and his capacity for including multiple motifs. Such a form produced works open to interpretation, where pearls might be found, but not entire necklaces (Łuczewski). Although Ossowski’s analyses were sometimes pioneering or were simultaneous discoveries’, for the contemporary scholar they often constitute solely the indication of an interesting field for research or an innovative perspective. This may be why Ossowski’s work is seldom referred to (Skarżyńska) and such references are often ritual in nature (Łuczewski). Nevertheless, from the papers given, the image of the man and his entire work, which can be reduced to three points, emerges: 1) social reality is a whole, which may and should be investigated in multiple aspects in order to achieve a full picture; 2) in order to research social reality it is necessary to have a kind of scientific method; 3) the picture of social reality sketched by Ossowski is rich, although it omits certain important topics, including those that it avoids for reasons of the political context or expert knowledge involved.
 
1) Stanisław Ossowski was a sociologist and humanist who felt at home in many disciplines of the humanities andsub-disciplines of sociology (Anna Giza). The last fifty yearshave seen an enormous growth in the number of empiricalstudies as well as great development in theory and methodology,which necessarily led to an increased division of work andspecialization of researchers into narrow cognitive fields. Ossowski’slegacy—an example of a successful interdisciplinaryapproach avant la lettre (Mirosława Grabowska)—made sure wewere not left with a fragmented image of social reality (Szymczyk).This is the source of the recommendation for the sociologistto understand and interpret social reality at various levels,such as the psychology of individuals, the interaction betweenindividuals and groups, and cultural objectivization (Łuczewski).
The behaviour of individuals deserves particular attention: Firstly, between sociology and anthropology and, secondly, between scientific description and social action. Even though he was characterized by an anti philosophical or anti-metaphysical attitude that did not always allow him to express certain issues in a direct manner (Szymczyk), Ossowski maintained a continuity of thought between sociological theory and the anthropological image of Man. The individual, as an existing entity (Szymczyk), is the final element of social reality and is endowed with autonomy (Skarżyńska). Although human nature is dynamic and is shaped in confrontation with social categories and structures, it is made of permanent elements, such as the pursuit of justice, self-esteem, and a need for freedom (Krzemiński). Individuals create cognitive visions (schemas) that guide their actions. For Ossowski, the social category is a real category endowed with structures and consciousness (Antoni Sułek), but not a substantive one (Szymczyk): Society is a whole made of specific interactions and structures shaping historical configurations. Such a vision represents the basis for a processual and dynamic vision of the constitution of society (Szymczyk). In turn, Ossowski’s anti-ideological approach—which expressed itself in an auto-critical attitude—seems topical even today (Krzemiński). In keeping with such a vision of science, the social researcher should follow the norms of scholarly pursuit: An awareness of his predecessors, accountability, methodological transparency, and unhampered thinking. At the same time, the sociologist should be guided by a specific social ethos: Sociology, by its very nature, is a civic discipline (Antoni Sułek).
 
2) The conviction of the singularity of the social sciences is expressed in the statement that one can study society usingscientific methods that are pure, as opposed to the methods ofpure science (Antoni Sułek). When Ossowski spoke of formulatingthe laws of sociology, he spoke of laws that are particularand that modify the traditional understanding of scientific laws.But they have no sense of necessity: They arise from social actionand create new patterns, but they do not guide such action(Motrenko). One of Ossowski’s specific research methods wasconceptual analysis, conducted on the basis of empirical studybut based on introspection and daily observation. Ossowski’ssubtle analyses of self-observation processes and of individuals’dual nature—whether good or bad—are borne out in detailedempirical studies conducted today (Skarżyńska). His definitionanalyses concerning the notions of class and social structureremain valid today and are textbook formulations (Domański).Ossowski’s conceptual grid in the area of aesthetics can be usedwith success as them basis for classification in this field of study (Matuchniak-Krasuska).
 
3) Even when the most outstanding scholars in a given discipline reach beyond the horizons of their contemporaries— and such is the picture of Ossowski that emerges from the lectures delivered here—they nevertheless function in a specific historical reality that conditions their work. Ossowski saw the individual as entangled in a historical reality that hampers his actions (Łuczewski). The key experiences that shaped Ossowski’s work were the two world wars and communism.
Inspired by post-war patriotism, the young Ossowski formulated substantive theories of nationhood that took no account of the nation’s construction process (Łuczewski). His observations of human behaviour during the Second World War allowed him to formulate a thesis on the duality of human nature (Skarżyńska), while his studies of social structure took the form of a polemic with the then ideologized and highly simplified image of social structure (Domański). The manner in which Ossowski formulated certain problems may seem outdated today: Firstly, the political context in which he worked meant that, during Ossowski’s lifetime, the discussion of certain topics—such as those pertaining to the State (Grabowska)—was barred from official discourse by the authorities. Secondly, the world has changed in a way that makes some of Ossowski’s reflections seem outdated—for example, Ossowski made no allowance for the possible disappearance of social classes (Domański). Thirdly, science has changed—for example, the constitution of the social order in primitive societies is seen today as a dynamic process, not one that takes place through inertia (Motrenko).
The Warsaw conference was an important event. Its character was not solely that of a ritual reinforcing the sociological identity of the community. Such a ritual would, in any case, have been of little importance, because few people in the audience were of the younger generation (Piotr Gliński). The conference showed the fundamental value of Ossowski’s work, which still makes it possible to build social imagination, to understand the specificity of the subject and the methods of social science, which forms a reservoir of brilliant hypotheses, and which points to the necessity of shaping the sociologist’s ethos.
                                                                                                                                                       
Jakub Bazyli Motrenko

 

*Originally published in „Polish Sociological Review” 2013, no. 4(184).

Opinie o produkcie (0)

* - Pole wymagane

Koszyk

produktów: 0

wartość: 0,00 zł

przejdź do koszyka »

Newsletter

Podaj swój adres e-mail, jeżeli chcesz otrzymywać informacje o nowościach i promocjach.

Cenniki do pobrania

Sklep jest w trybie podglądu
Sklep internetowy Shoper.pl